Beroepsdeformatie misschien, maar ik kijk in de supermarkt meestal eerst naar de verpakking en daarna pas naar het product. Als verpakkingstechnoloog ligt mijn expertise vooral bij etiketten en druktechniek. Daardoor kan ik moeilijk langs een mooie verpakking lopen zonder me af te vragen: van welk materiaal is dit label? Hoe is het bedrukt en waarom is hiervoor gekozen?

Een shampoo die ook verpakkingsvragen oproept

Een jaar of twee geleden was ik op zoek naar een shampoo zonder sulfaten, want ik had gelezen dat dit goed is voor krullen. Mijn oog viel op Andrélon Pro Nature. Niet alleen vanwege de shampoo, maar ook vanwege de verpakking. De fles heeft die typische wat grauwe uitstraling van gerecycled PET. Op de fles zit een dun, wit zelfklevend PP-etiket van circa 50 µm. Wat mij vooral opviel, was de bedrukking: op verschillende plekken is zeefinkt aangebracht, waardoor delen van het ontwerp extra glans en een voelbaar effect krijgen.

De shampoo beviel goed. De fles iets minder.

Mooi ontwerp, minder prettig in gebruik

Als de fles bijna leeg is, moet ik behoorlijk knijpen om de laatste shampoo eruit te krijgen. Ten eerste deukt de fles vrij moeilijk in. Ik vraag me dan ook af waarom voor zo’n relatief stijve fles is gekozen. Ten tweede, en dat ligt meer binnen mijn eigen expertise, beweegt het relatief stijve PP-etiket niet overal netjes mee. Het gevolg: kreukels en vouwen in het etiket en op sommige plekken komt het zelfs los.

Het dilemma tussen knijpbaarheid en recyclebaarheid

Vanuit gebruiksgemak zou een soepeler PE-etiket veel beter passen. PE beweegt makkelijker mee wanneer je de fles indrukt en is daarin wat vergeeflijker. Alleen komt dan recycling om de hoek kijken.

Op een PET-fles klinkt een PP-etiket misschien vreemd: waarom twee verschillende kunststoffen combineren? Juist voor de kunststofscheiding in het recyclingproces is dat verschil belangrijk. Tijdens de sink-floatmethode moet het etiket goed van de PET-fles kunnen worden gescheiden. Daarbij is niet alleen het materiaal van het etiket belangrijk, maar ook de gebruikte lijm.

In Nederland zijn hiervoor momenteel alleen goedgekeurde PP-labeloplossingen beschikbaar. Er wordt volop gewerkt aan PE-oplossingen die ook goed binnen PET-recycling passen. Dat zou bij dit soort inknijpbare flessen mooi zijn: goed recyclebaar én een etiket dat beter met de fles meebeweegt.

Zeefinkt: klein detail, groot verschil

Dan terug naar de zeefinkt. Ik vind dat effect zelf erg mooi. Met een kleine toevoeging kun je een relatief simpel etiket veel meer uitstraling geven. Bij de nieuwere designs lijkt dit effect echter verdwenen. Waarom weet ik niet. Kosten? Een andere uitstraling? Recycling? Ik hoop stiekem op één van de eerste twee.

Recyclebaarheid vraagt om transparantie

Begrijp me niet verkeerd: met de PPWR is het terecht dat we steeds kritischer kijken naar materiaalgebruik en recyclebaarheid. Zelfs ik kan als etikettenspecialist aan deze verpakking niet zien of het PP-etiket daadwerkelijk met een geschikte lijm is gecombineerd voor PET-recycling.

Dat verpakkingen straks aan duidelijke recyclebaarheidseisen moeten voldoen, vind ik daarom een goede ontwikkeling. Maar ik hoop niet dat de PPWR-regels betekenen dat we uiteindelijk alleen nog witte of transparante PP- en PE-etiketten krijgen met vierkleurendruk en een standaard matte of glanzende lak als afwerking.

De uitdaging is wat mij betreft niet om verpakkingen minder mooi, maar om ze slimmer mooi te maken: goed recyclebaar, met zo min mogelijk materiaal, maar wel met genoeg mogelijkheden om een merk tot leven te laten komen.