Door: Emmilie Kuks, verpakkingsspecialist bij Now New Next
Het is een uur of 4 ’s middags, aan de kust van Yucatán, Mexico. 29 graden. Ik zit met mijn voeten in het zand aan een wankel plastic tafeltje en er wordt een Corona biertje voor me neergezet, zo koud dat er meteen condens langs het glas naar beneden loopt.
Boven op de hals: een partje limoen. Zonder na te denken, doe ik wat iedereen doet. Duim erop, naar binnen duwen en drinken. Het is een handeling die je nooit bewust hebt geleerd maar toch logisch voelt. Zodat het limoensap mengt met de koude Corona.
Twintig minuten later houd ik een lege fles tegen het licht. Onderin ligt dat partje. Groenwit, opgezwollen, volkomen tevreden met zichzelf. En ik denk: hoe krijg ik dat ding er nu weer uit?
Ik heb het geprobeerd. Schudden, kantelen, zuigen, kloppen op de bodem. Mijn vriend keek toe zoals hij inmiddels naar al mijn verpakkingsmomenten kijkt, met de blik van iemand die weet dat dit langer gaat duren dan nodig is. Maar die hals is te smal. Het partje gaat er met één duwtje in maar komt er niet weer uit.
Dat is het moment waarop dit voor mij ophield een vakantieritueel te zijn. Want ik hield geen leeg flesje vast. Ik hield een verpakking vast die in Mexico met grote kans een retourfles is, met een stuk fruit erin dat er niet uit kan. En daar begint het probleem. Die limoen is geen garnering, het is een ongevraagd verpakkingsonderdeel. Hij lost een probleem op en creëert tegelijkertijd een nieuwe in de wasstraat.
Waarom dat partje er überhaupt in zit?
De verhalen erover zijn beter dan de waarheid. Het zou vliegen weghouden. Roestvlekjes van de kroonkurk poetsen. De flessenhals ontsmetten in een land waar het kraanwater niet je vriend is. Allemaal aannemelijk, geen enkele bewezen.
Het meest waarschijnlijke verhaal is een stuk platter: een barman in 1981 die met een vriend wedde dat hij er een trend van kon maken. Hij won. De limoen wordt breed gezien als een van de redenen dat Corona in de VS Heineken voorbijstreefde.
Maar er zit wel degelijk techniek achter. Bier en zonlicht zijn geen goede combinatie. Licht breekt de bitterstoffen uit hop af, en daarbij ontstaat een geurstof die verdacht veel lijkt op wat een stinkdier verspreidt. Je ruikt het al bij een minuscule hoeveelheid, en in de volle zon gebeurt het binnen een halve minuut.
Bruin glas houdt dat licht grotendeels tegen. Groen glas een beetje. Helder glas, zoals dat van Corona, vrijwel niet.
Met andere woorden: het merk koos bewust voor een fles waarin je het product ziet en accepteerde daarmee een smaakrisico. De limoen maskeert dat risico. Een garnering die stilletjes een verpakkingsprobleem oplost, stiekem best briljant. Op de korte termijn.
Grappig weetje: Mexicanen knijpen de limoen veelal erboven uit en leggen hem ernaast. Het naar binnen duwen is vooral een toeristenritueel dat is terug geïmporteerd kwam ik achter na rondvraag. Ik was dus, met mijn duim op dat partje, precies de toerist die ik dacht niet te zijn..
De fles is slimmer dan je denkt
Maar de Corona fles zelf is ook benoemenswaardig. Kijk eens goed naar een Corona-flesje. Er zit geen papieren etiket op. Het label is direct op het glas gezeefdrukt met keramische inkt en ingebrand in een oven. Dat heet Applied Ceramic Labeling en het is krasvast, waterdicht en bestand tegen een wasstraat.
Waarom zou je dat doen? Omdat de fles bedoeld is om terug te komen.
In Mexico is ongeveer de helft van de glazen flessen van Grupo Modelo, het moederbedrijf van Corona, een retourfles. Daarvan keert zo’n 96 procent terug in de keten. Een retourfles in goede staat gaat er jarenlang mee voordat het glas wordt omgesmolten.
Dus: een fles die is ontworpen voor hergebruik, met een label dat is ontworpen voor hergebruik.
Wat er gebeurt in de wasstraat
Een retourfles gaat bij een grote brouwerij door een flessenwasmachine met meerdere loogbaden. Ongeveer twee procent natronloog, temperaturen tot rond de 80 graden. Daarna volgt de empty bottle inspector: camera’s en sensoren die de bodem, de zijwand, de halsrand en eventuele restvloeistof controleren.
Dat gaat snel. Onderzoek aan een brouwerijlijn liet snelheden van 40.000 tot 46.000 flessen per uur zien. Reken maar: meer dan tien flessen per seconde.
En het afkeurpercentage bij die inspectie? In datzelfde onderzoek tussen de 4 en 8 procent, en dat liep op naarmate de lijn sneller draaide. Elke afgekeurde fles is een fles die uit de pool verdwijnt en vervangen moet worden.
Ik heb geen cijfer gevonden over hoeveel daarvan limoen is. Maar loog van 80 graden krijgt een velletje schil niet altijd door een hals van een paar centimeter naar buiten. En wat er niet uit is, wordt gezien. En afgekeurd.
Maar er is ook een nuance
Wees gerust: gooi je dat flesje in de glasbak, dan is het probleem beperkt. Bij glasrecycling worden de scherven ongeveer acht weken opgeslagen, waarin voedsel- en drankresten vanzelf verdwijnen. Organisch materiaal is dus niet de grote boosdoener. Steen, keramiek en porselein zijn dat wel: één stukje vervuiling kost bij het uitsorteren zes tot zeven goede scherven.
Maar bij hergebruik is dat anders. Neem de BNR (Bruine Nederlandse Retourfles), ons eigen bierflesje uit de jaren tachtig. Ontworpen voor maximaal veertig vullingen, in de praktijk gemiddeld zo’n twintig rondes. Eén BNR vervangt daarmee meer dan twintig eenmalige flesjes. En… die fles is bruin, dus je hebt er geen limoen bij nodig. Al is limoen bij kwalitatief goed bier sowieso overbodig volgens de kenners.
Waarom dit nu telt
De PPWR is vanaf 12 augustus 2026 toegepast in alle EU-lidstaten. Voor drankverpakkingen komt daar een hergebruikdoelstelling bij.
Dat betekent dat we de komende jaren veel meer verpakkingen gaan ontwerpen die terug moeten komen. En dat verandert de vraag die je jezelf als merk moet stellen. Niet alleen: overleeft deze verpakking de wasstraat? Maar ook: overleeft deze verpakking de consument?
Want mensen doen dingen met verpakkingen die niet in de briefing stonden. Een peuk in een flesje als geïmproviseerde asbak. Kauwgom erin uit gemak. Een partje limoen omdat het hoort. Wij noemen dat gebruikersgedrag, de verwerker noemt het vervuiling en het proces noemt het afkeur. Design for reuse gaat dus niet alleen over dikker glas en afwasbare etiketten. Het gaat over de vraag wat er in de hals past en er weer uit kan.
Tot slot nog een weetje voor bij de barbecue deze zomer. In een onderzoek in de Journal of Environmental Health werden 76 citroenpartjes uit 21 restaurants bemonsterd. Bijna 70 procent liet microbiële groei zien, met 25 verschillende micro-organismen. Er zijn nooit uitbraken aan gelinkt en je immuunsysteem redt zich prima. Maar het idee dat die limoen je fles ontsmet, kunnen we rustig loslaten.
Ik knijp die van mij voortaan uit boven de fles en leg hem ernaast. Precies zoals ze het in Mexico zelf doen. Maakt het biertje niet minder lekker en de fles haalt ronde twee.
Salud!
Deze column is een samenwerking tussen Easyfairs en Emmilie Kuks. Emmilie Kuks, specialist duurzaam verpakken, schrijft een artikel over wat haar inspireert en prikkelt binnen de verpakkingswereld. In haar vorige column vertelt Emmilie hoe ontwerp en materiaal samen winst kunnen maken.
Sinds 2024 is Emmilie Kuks Duurzaam Verpakkingsspecialist bij Now New Next, een allround ontwerpbureau voor ‘branding & packaging design’ met oog voor de altijd veranderende consument en duurzaamheid.
